Uzman, Fas depreminde ölü sayısının 2.000’i geçmesiyle beraber artçı sarsıntılar öngörüyor
Fas’tan gelen resmi tahminler, Marakeş’in güneybatısında meydana gelen 6,8 büyüklüğündeki kuvvetli depremde minimum 2.012 kişinin öldüğünü ve 2.059 kişinin de yaralandığını öne sürdü. Etken sismolojik bölge”.
Konuşurken AFPMontpellier Üniversitesi’nde bilhassa Fas’ta etken tektonik uzmanı olan Philippe Vernant, Fas’ın zelzele olup olmayacağı sorusunun sorulmadığı ülkelerden biri bulunduğunu söylemiş oldu.
Agadir depremi (1960’ta 5,7 büyüklüğünde) tüm şehri yok etti ve neredeyse 15.000 kişinin ölümüne niçin oldu; kısa sürede da Akdeniz’in daha açıklarında Al Hoecima depremi (2004’te 6,4 büyüklüğünde) yaşandı.
Tarihe birazcık daha geriye baktığımızda, 18. yüzyılda Fez bölgesinde muhtemelen 7 büyüklüğünde depremler yaşandığını görüyoruz.
Son depremin merkez üssü Fas’ın en hareketli bölgesi değil. Fakat Yüksek Atlas dağları var… Bu tür depremler Yüksek Atlas dağlarının yükselmesine niçin oluyor.
Fas depremi Türkiye’ye benzer mi?
Türkiye’de yatay bir hareket yaşadık zira Türkiye Batı’ya doğru kayıyor, Yunanistan’a doğru aşama kaydediyor. (Tektonik) plakalarda yatay bir kayma vardı.
Burada, Afrika ile Avrasya yada İberya, şu demek oluyor ki İspanya kısmı içinde daha çok yakınlaşma ve örtüşen faylar görüyoruz… Fakat hâlâ levha sınırlarıyla uğraşıyoruz.
Fas depremi niçin şiddetliydi?
Depremin ne büyüklükte olacağını görmemiz lazım. Oldukça kuvvetli olan 6.8 yada 6.9’dan bahsediyoruz.
Bu, kabaca fay hattında birkaç kilometre süresince birkaç saniyede ortalama bir metrelik averaj yer değiştirmeye karşılık gelir.
Açıkçası bu durum bölgeyi büyük seviyede sarsıyor.
Bir de derinlik var: İlk başta 25-30 kilometre civarında olduğu tahmin ediliyordu, sadece sanki yine yukarıya, 10 kilometreye yaklaşıyor benzer biçimde görünüyor.
Yüzeye yaklaştıkça kırılmanın tesiri artar.
Fransa’da 2019’da (cenup) Ardeche bölgesindeki Teil bölgesinde yaşanmış olan da budur. “Ufak” bir depremdi fakat bir tek bir kilometre derinlikte meydana gelmesi ortalığı oldukca sarstı.
Fas’ta artçı sarsıntılar ne durumda?
Artçı sarsıntıların olması kaçınılmaz.
Daha azca sağlam olsalar bile zelzele sebebiyle zayıflamış olan binaların yıkılmasına yol açabilirler.
Geleneksel olarak artçı sarsıntıların şiddetinin azaldığını söyleriz…
Sadece Türkiye’de bir zelzele ötekini tetikledi. İlk yırtılma, aşama tesiri ile başka bir fayın yırtılmasına niçin olabilir, bu yüzden kimi zaman ilk depremden sonrasında daha kuvvetli bir zelzele riski vardır.
Zelzele iyi mi tahmin edilir?
Ne yazık ki hiçbir şeyi tahmin edemiyoruz.
Depremlerin değişik büyüklüklerine nazaran tekrarlanma dönemlerini tahmin etmeye çalışıyoruz, sadece bu durumda davranış kaotik olabilir; kısa bir süre içinde iki kuvvetli zelzele olur ve arkasından oldukca uzun bir süre süresince hiçbir şey olmaz.
