AGP, SC’ye itiraz hakkının netlik kazanması için daha çok zamana gerekseme bulunduğunu söylemiş oldu
Pakistan Başsavcısı (AGP) Mansoor Usman Awan Friday, 9 Mayıs’ta askeri yargılanmakta olan zanlılara temyiz hakkı verilmesi mevzusunda netlik için Yüksek Mahkeme’den ek süre istedi.
AGP kürsüye hitaben yapmış olduğu konuşmada, “Bu mevzu oldukça dikkatli bir halde ele alınmalı; ülkenin küresel düzeydeki konumu etkilenmeyecek şekilde yapılmalıdır” dedi.
Ne kadar zamana gerekseme duyulduğu sorulduğunda, AGP bir ay talep etti.
AGP’nin talebi, hükümetin sivilleri askeri mahkemelerde yargılama sonucuna itiraz eden benzer dilekçelerin duruşması esnasında geldi.
Pakistan Başyargıcı Umar Ata Bandial, Yargıç Ijazul Ahsan, Yargıç Munib Akhtar, Yargıç Yahya Afridi, Yargıç Seyyid Mazahar Ali Ekber Naqvi ve Yargıç Ayesha Malik’ten oluşan altı üyeli kurul dilekçeleri değerlendiriyor.
Ordu Yasasında Değişimler
Duruşmanın başlangıcında kürsüye çıkan AGP Awan, askeri mahkemelere duyulan ihtiyacı yineledi. Ek olarak, tutuklamaların kapsamlı bir soruşturmadan sonrasında oldukça dikkatli bir halde yapıldığına dair heyete güvence verdi.
Ek olarak, Ordu Kanunu’na gore sivil güçlerin disiplinini bozanların kanuna doğal olarak bulunduğunu ileri sürmüştür.
Ondan sonra Ordu Yasasında meydana getirilen değişimler hakkında mahkemeye data vermek istediğini söylemiş oldu.
Sadece Yargıç Akhtar sordu: “Bir subayı yaralamak, onun görevini yapmasına engel olur mu?”
AGP’yi tutarsız ifadelerle de eleştirdi: “Bir taraftan devletin insan haklarının ötesinde yasa çıkaramayacağı belirtiliyor.
“Öte taraftan, insan haklarının bu hususi yasada uygulanamayacağını söylüyorsunuz.
“İddianızın mantığını anlayamıyorum.”
AGP, “21’inci anayasa değişikliğinden sonrasında sivillerin askeri mahkemelerde yargılanması yasası yürürlüğe girdi.”
HSK ondan sonra Ordu Yasası değişikliğinden sonrasında sivillerin dahil edilip edilmediğini sordu. AGP, durumun bu şekilde bulunduğunu doğruladı.
insan hakları sorusu
Duruşma esnasında Yargıç Akhtar, AGP’ye sordu: “Parlamento yarın temel insan haklarını Ordu Yasasına dahil etmek istiyorsa, yapabilir mi?”
Başsavcı, “Parlamento yasama yetkisine haizdir” diye cevap verdi.
Yargıç Akhtar, “Bu, parlamentonun Ordu Yasası’ndaki temel insan haklarını verme yada vermeme yetkisine haiz olduğu anlamına gelir” dedi.
“Bugün bir parlamentonun temel hakları askeri eyleme dahil etmesi ve bir sonraki parlamentonun bu tarz şeyleri kaldırması mümkün değil.”
Yargıç Ahsan, “Ordu Yasası’nın sivillere uygulanması için 21’inci değişim yapılmış oldu” dedi.
Bunun üstüne Yargıç Ayesha, 21. anayasa değişikliğinde tavsiye edilen yargılama usulüyle insan haklarının korunduğunu iddia etti.
AGP ondan sonra mahkemeye askeri davaların usulü hakkında data vermek istediğini yineledi.
Sadece Yargıç Akhtar, “Temel haklar uygulanamazken askeri yargılama usulünü açıklamaya ne gerek var?”
Bunun üstüne HSK, AGP’den istediğini söylemesini istedi.
Askeri yargılama usulü
Sadece HSK, yargı bağımsızlığının adaletin temeli bulunduğunu da sözlerine ekledi.
Anayasa 2015’te olduğu benzer biçimde rafa kaldırılmayacak dedi.
“Askeri mahkemenin sonucuna karşı bağımsız bir mahkemeye başvurma hakkı, temel hakların garantisidir” gözleminde bulunmuş oldu.
AGP, “Yargılamanın iyi mi yapılacağı mahkemenin önündedir” yanıtını verdi.
Prosedürü detaylandırarak, “Askeri mahkemelerde ilk vaka raporu sunulur ve bu raporların ışığında komutan, Soruşturma Mahkemesi’nde vakayla ilgili kapsamlı bir soruşturma yürütür.”
Soruşturmanın peşinden siviller, Ordu Yasasının 73. ve 76. Maddeleri uyarınca tutuklanabilir.
Kanıt özetinin kaydedilmesi esnasında, sanığa çapraz sorgu yapma hakkı verilir ve bundan sonrasında Ordu Yasası’nın 19. Kuralına gore bir suçlama çerçevelenir.
AGP, askeri bir yargılama yapmak için üç subaydan oluşan bir heyetin toplandığını belirterek, sanıklara tüm kanıtları ve tanıkları çapraz sorgulama hakkının verildiğini de sözlerine ekledi.
Yargıç Afridi ondan sonra sordu: “Bir dava açılıp açılmayacağına bir komutan mı karar veriyor?”
AGP, “Askeri bir yargılama esnasında sanıklara avukat tutma hakkı veriliyor.” diyerek, sanıkların ek olarak ordunun hukuk şubesinden bir subay yada hususi bir avukat atayabileceğini de sözlerine ekledi.
“Askeri mahkemelerde sanığa suçu itiraf etme yada reddetme seçeneği sunulur.
“Şüphelinin olağan ordu davası, birinin suçu inkar etmesinden sonrasında adım atar.”
Bir askeri mahkemede, mahkeme başkanı olarak yargılamayı bağımsız olarak denetleyen bir subay atanır.
AGP, askeri mahkemelerde yargılanan üç memurun çoğunluğunun kararının nihai bulunduğunu söylemiş oldu.
Sanıklar, idam cezasına istinaf mahkemelerinde itiraz edebilirler.
“Askeri mahkemelerdeki yargılama esnasında sanık bir hukuk danışmanına danışabilir.”
HSK şu gözlemde bulunmuş oldu: “Askeri mahkemelerde sanıklara kendilerini savunmaları için oldukça azca süre veriliyor.” AGP buna karşı çıktı.
Dilekçeler
9 Mayıs’ta ülke genelinde patlak veren şiddetli ayaklanmalarla bağlantılı olarak meydana getirilen tutuklamaların peşinden hükümet, askeri birimlere zarar vermekten ve saldırmaktan suçlu bulunanların askeri mahkemede yargılanmalarına karar verdiğini deklare etti.
Bu karar ışığında, PTI Başkanı Imran Khan, eski baş yargıç Jawwad S Khawaja, hukuk uzmanı Aitzaz Ahsan ve aralarında Piler İcra Direktörü Karamat Ali’nin de bulunmuş olduğu beş sivil cemiyet üyesi, üst mahkemeden askeri davaları “anayasaya aykırı” duyuru etmesini istedi.
Eski HSK, avukatı vasıtasıyla verdiği bu dilekçede, Pakistan Ordu Kanunu’nun 2(1)(d)(i) ve (ii) maddelerinin Anayasa’nın tanımış olduğu temel haklara aykırı bulunduğunu ve iptal edilmesi icap ettiğini ileri sürmüştür.
Ek olarak, Faisal Siddiqi tarafınca temsil edilen değişik şehirlerden beş sivil cemiyet üyesi, sivillerin askeri mahkemelerde yargılanmasının yasadışı duyuru edilmesi için yüksek mahkemeye başvurdu.
Benzer şekilde, Ahsan’ın dilekçesi, hükümetin sivilleri askeri mahkemelerde yargılama sonucuna itiraz etti.
